Packlication. Pakowanie - Rynki i Wyzwania.

Światowy rynek opakowań jednostkowych, zbiorczych i transportowych ma się całkiem nieźle na przekór wszystkim ekonomicznym malkontentom. Jego wartość w roku ubiegłym wynosiła 560 mld USD, a prognozy na najbliższe lata są niezwykle obiecujące.

W 2009 roku kryzys finansowy kilka razy testował możliwości wyjścia na prostą przemysłu opakowań jednostkowych i zbiorczych dla gospodarstw domowych. Globalny rynek osiągnął wartość 429 mld dolarów, a dalsze perspektywy na rok 2010 są bardzo obiecujące. Według prognoz światowy sektor opakowań może wzrastać średnio o ok. 3 proc. w następnych 5 latach, a rynek opakowań dla konsumentów może osiągnąć wartość 513 mld dolarów w 2014 roku.  

Obecnie światowy popyt na maszyny pakujące i konfekcjonujące osiągnął pułap z 2008 roku, w wyniku zmniejszenia ogólnych wydatków na inwestycje i konkurencję w kontekście maszyn używanych. Mimo to zapotrzebowanie na maszyny wydajniejsze, o niższym zużyciu energii i ekonomiczniejsze w zakresie gospodarki odpadowej powinno wzrosnąć o 5,2 proc. do kwoty 39,8 mld dolarów w 2012 roku.

Z kolei systemy etykietowania i kodowania prawdopodobnie zanotują najsilniejszy wzrost, w takich obszarach jak bezpieczeństwo, śledzenie produktu czy transportowanie. Kierunek ten zostanie wymuszony poprzez zmianę przepisów związanych z etykietowaniem.

Natomiast maszyny do napełniania i urządzenia typu FFS (maszyny termoformująco-napełniająco-zgrzewające) nadal stanowią ¼ rynku. Sektor maszyn do pakowania leków i produktów pielęgnacyjnych rośnie szybciej, ale urządzenia do pakowania żywności i tak osiągną ok. 43 proc. szacowanej całkowitej sprzedaży w 2012 roku.

Pakowanie i zrównoważony rozwój

Globalne spowolnienie zmusiło producentów i użytkowników opakowań do maksymalizacji efektywności poszczególnych działań. Ponadto wdrażane rozwiązania muszą ograniczać szkodliwy wpływ na środowisko zarówno produktów opakowaniowych, jak i procesów z nimi związanych. Zasadnicze znaczenie dla życia codziennego ma fakt, że proces pakowania daje duże możliwości poprawy stanu środowiska poprzez np. odpowiednie materiały opakowaniowe prowadzące do zmniejszenia masy opakowań. W ciągu 20 lat, średnia masa opakowania z tworzyw sztucznych została zredukowana od 30 do 70 proc., w zależności od produktu; zmniejszono np. o 77 proc. masę torby czy też o 40 proc. masę opakowania dla jogurtu. W porównaniu do 1970 roku, masa plastikowych butelek zmniejszyła się o 60 proc. Opakowanie na pewien napój, które w tym roku obchodzi swoje 75-lecie, wykorzystuje średnio 80 proc. mniej materiału do produkcji niż to było na początku. Butelka szampana ze szkła waży teraz 840 g w stosunku 1250 g na początku XX wieku, a butelka Bordeaux czy Burgunda ma masę 395 g zamiast wcześniejszych 570 g. Opakowanie kartonowe to redukcja o 25 proc. masy pierwotnych pudeł. Jednak nadal wyzwaniem jest obniżenie wagi, bez uszczerbku dla parametrów produkowanych opakowań.

W 1994 roku Europa zapoczątkowała ekologiczne podejście do kwestii opakowań i obecnie ten proces rozwija się dalej. W eko podejściu długość cyklu życia opakowania jest najbardziej kontrowersyjnym parametrem. Obecnie ewolucja opakowań kieruje się zasadą zrównoważonego rozwoju. Tak więc wytyczne opracowane przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEyN), mogą służyć jako podstawa dla standardów międzynarodowych. Wśród wielu sugestii jakie padły na sztokholmskim spotkaniu ISO w grudniu ubiegłego roku, ponad 70 delegacji na świecie zatwierdziło utworzenie nowego podkomitetu ISO „Pakowanie i Środowisko”.

Światowy rynek pokazuje, że przemysł pakowania i konfekcjonowania, kierując się zasadami  zrównoważonego rozwoju, zajął się poważnie eko-projektowaniem opakowań. Na światowym rynku opakowań przyjaznych dla środowiska spodziewany jest dwukrotny wzrost wartości w latach 2009-2014:  z 88 mld do 170 mld dolarów. Globalne wyzwanie polega na zachowaniu i poprawie funkcjonalności pakowania, podczas gdy eko-projektowaniu przyświeca „7 zaleceń w dziedzinie pakowania” - usunąć, ograniczyć, ponownie przerobić, odnowić, zyskiwać i rozwiązywać.

Potencjał pakowania

Konsumenci chcą uprościć swoje życie i sprawnie pozbywać się opakowań zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. Opakowanie odgrywa ważną rolę w procesie uwalniania i ograniczania odpadów u podstaw; przynosi również funkcjonalne korzyści, takie jak oszczędność miejsca składowania. Profity w zakresie wartości, celu i znaczenie przypisane opakowaniu są zmienne w zależności od produktu w środku, ale ogólnie pakiet cech jest postrzegany jako gwarant ochrony i bezpieczeństwa towarów. Coraz częściej wydaje się, że opakowanie i produkt są jednością. Dobre opakowanie zapewnia to, że produkty są dostarczane od producentów do odbiorców w możliwie najlepszych warunkach. W tym aspekcie oferta aktywnego pakowania ma silny potencjał, ale wiele czynników ogranicza rozwój rynku. Są to: stosunkowo wysokie koszty, opór ze strony niektórych konsumentów i ograniczenia nałożone przez prawo w zakresie bezpieczeństwa żywności, zwłaszcza w Unii Europejskiej. Tymczasem dużo wysiłku włożono w uzyskanie maksymalnej użyteczności opakowania, tj. w prostotę obsługi i użytkowania, łatwość otwierania i ponownego zamykania, uchwyt, przechowywanie, gotowanie w opakowaniu jako jednego z aspektów „prac domowych”, napisy alfabetem Braille’a dla niewidomych w celu pomocy przy stosowaniu leków czy osiągnięcie większej ergonomii dla osób starszych. Opakowanie ma wspomagać i być „inteligentne”. Niektórzy, aby opisać opakowanie zaprojektowane do łatwego stosowania i dystrybucji produktów używają sformułowania „packlication”.

Jak do tej pory, etyka i zrównoważony rozwój łączą się z dobrym samopoczuciem użytkowników opakowań. Występuje coraz większe zainteresowanie konsumentów etykietami informującymi o wpływie produktu na zdrowie i dobre samopoczucie, zaspokajając przy tym naszą wiedzę. Dlatego też sprzedaż produktów ekologicznych stanowi rezerwę do wzrostu dla handlowców. Widać to już obecnie. W 2009 roku we francuskich supermarketach i hipermarketach nastąpił wzrost w sektorze sprzedaży produktów przyjaznych środowisku o 30 proc., po zwyżce o 39 proc. odnotowanej w roku 2008. W niektórych krajach Europy segment ten jest bardziej odporny na kryzys (Norwegia, Szwecja) w porównaniu do innych (Niemcy, Wielka Brytania), ale Komisja Europejska ds. rolnictwa ogłosiła ograniczony wzrost tego sektora rynku między 3-5 proc. na rok 2009 w UE i jest to znaczny spadek przyrostu w porównaniu do lat poprzednich (dwucyfrowy wzrost).

W wyniku konkursu dla studentów wzornictwa z UE i głosowania przez Internet, Komisja zatwierdziła niedawno nowe logo dla produktów ekologicznych (pisaliśmy o tym w ostatnim wydaniu PACKAGING POLSKA). Przypominamy, że w odróżnieniu od obecnego, które może być dobrowolnie stosowane, nowe oznaczenie jest obowiązkowe od lipca 2010 r. dla wszystkich paczkowanych produktów ekologicznych we wszystkich 27 państwach członkowskich.

Oprócz pozytywnych cech jakie zapewnia koncepcja eko-opakowania i ułatwień utylizacyjnych związanych z końcem życia odpadów opakowaniowych, realizowane są również, przez producentów i użytkowników opakowań, działania dotyczące inwestycji w narzędzia i maszyny przemysłowe ograniczające powstawanie wszelkiego typu odpadów.

Gdyby dokonać wyboru tylko jednej z istotnych ról opakowania, należy odnotować, że przyczynia się ono do ułatwienia dostępu do żywności ludzi na całym świecie. Wiedząc, że według MFW, rachunek za import produktów spożywczych z krajów rozwijających się wyniósł w 2007 r. 254 mld dolarów (o 33 proc. więcej niż w roku 2006), i że według FAO od roku 1995 liczba osób niedożywionych na świecie wzrosła (963 mln w 2009), sugeruje się przemyślenie roli opakowania. Dla ITC, wiedza że 20 proc. żywności traci się z powodu niewłaściwego opakowania oznacza utratę 20 proc. wszystkich elementów łańcucha wartości (surowców, komponentów, wody, transportu, kosztów pracy, czasu, etc.). Nieodpowiedni łańcuch dostaw opakowań lub jego brak w krajach rozwijających się jest krytycznym czynnikiem dla rozwoju tych gospodarek i dobrobytu ich mieszkańców, stąd też wyzwania przed opakowaniami są coraz większe.