Operacje plastyczne. Rynek tworzyw w rytmie trzech „E”: ekologii, ekonomii i estetyki.

Monika Mikołajczak

Jacek Stramik

Choć opakowania z tworzyw sztucznych już od kilkudziesięciu lat – zwłaszcza w sektorze odbiorców działających w branży spożywczej – wypierają tradycyjne, szklane pojemniki i butelki, to wciąż podnoszone są argumenty natury ekologicznej przeciwko ich używaniu. Głosy sprzeciwu wiążą się z problemem, którego źródłem jest prymitywna już dzisiaj gospodarka odpadami oparta, szczególnie w naszej części Europy, na składowaniu śmieci. Tworzywa sztuczne zbyt często jeszcze trafiają na wysypiska, szkodząc środowisku, zamiast ulegać przetworzeniu. Poza ekologami i specjalistami w dziedzinie gospodarki odpadami, z problemem walczą również sami producenci opakowań, opracowując coraz bardziej przyjazne środowisku produkty, posiadające jednocześnie zalety innych materiałów.

W zeszłym roku udział producentów opakowań z najpopularniejszego tworzywa sztucznego PET na obszarze niemieckiego rynku wód mineralnych wyniósł nieco ponad 68 proc. Zapotrzebowanie na butelki z tworzyw sztucznych w sektorze wód mineralnych, a także napojów orzeźwiających wzrasta. Stąd wspomniany pułap za rok wyniesie z pewnością przeszło 70 proc. Sprzyjają temu starania producentów opakowań o spełnianie, a nawet swoiste prześciganie norm unijnych w zakresie ochrony środowiska. Jest to jednak przede wszystkim kwestia gospodarki odpadami w danym państwie członkowskim. Przykładowo, zarządzanie odpadami w Niemczech opiera się już w ogromnej mierze na recyklingu, kompostowniach i zakładach termicznego przetwarzania odpadów, zwanych popularnie spalarniami śmieci. Niektóre butelki z tworzywa sztucznego są u naszych sąsiadów odbierane od konsumentów w ramach systemu kaucji i podlegają utylizacji. Trochę gorsza sytuacja panuje m.in. w Polsce, gdzie funkcjonuje jedna spalarnia śmieci (choć według najnowszych planów utworzenia kompleksowego systemu gospodarowania odpadami, w najbliższych latach powstanie u nas 12 takich zakładów), a segregacja odpadów, na której opierany jest zazwyczaj recykling znajduje się na etapie – mówiąc delikatnie – wstępnym. W dodatku system kaucji nie istnieje.

Twarde jak szkło, zdrowe niczym… PET

Niemniej dbałość o środowisko w krajach bardziej i mniej rozwiniętych bardzo aktywnie wspierają producenci opakowań z tworzyw sztucznych, ponieważ ekologiczne usposobienie jest dzisiaj nie tylko modą, ale i świetnym sposobem na podbicie przychodów firmy. I nie chodzi tu wyłącznie o zabiegi marketingowe. Z roku na rok zła sława butelek PET staje się jedynie obsesją coraz mniej rozsądnych ekologów. „Naprawdę nie ma już powodów, by deprecjonować jednorazowe butelki PET i chrzcić je mało zaszczytnym mianem

Bardzo wyraźna tendencja wiązania ekologii z ekonomią, uwidaczniająca się w tworzeniu lekkich opakowań, które emitują coraz mniej dwutlenku węgla, widoczna jest w działaniach wielu producentów z branży opakowaniowej, takich jak chociażby Graham Packaging. Amerykańska firma stworzyła nowe, super-lekkie, barierowe butelki Slingshot na mrożoną herbatę AriZona Iced Tea, które są lżejsze od dawnych tego typu opakowań o 20 proc. Ponadto, na jedną paletę mieści się, bagatela, 350 więcej nowych butelek typu Slingshot niż ich poprzedniczek.

Inny, dobry przykład łączenia ekonomii z ekologią stanowi nowa linia opakowań na sosy i przyprawy firmy Amcor, która trafiła do seryjnej produkcji w czerwcu br. Pojemniki wykonane z ekologicznego – przetwarzalnego – tworzywa PCR, które pozwoliło ograniczyć ślad węglowy opakowań, są niezwykle wytrzymałe i odporne na rysy oraz uszkodzenia. Dodatkowym ich atutem jest lekkość, która pozwala na zmniejszenie kosztów transportu.

Mniej CO₂ proszę!

Mniejsze koszty przewożenia lżejszych opakowań wiążące się z ograniczeniem zużycia paliwa oznacza również mniej spalin emitowanych do atmosfery. Jednak ekologiczny megatrend w produkcji opakowań z tworzyw sztucznych to niewątpliwie minimalizacja śladu węglowego produktów. Mówi o tym Mark Leiden, wiceprezydent ds. marketingu w Graham Packaging: „Nasi klienci dają nam jasno do zrozumienia, że ograniczenie śladu węglowego odbieranych przez nich opakowań to rzeczywisty cel, a nie jedynie przedmiot działań marketingowych”. Ograniczona emisja dwutlenku węgla to także jeden z podstawowych atutów nowych kubków firmy Eco-Products, z której usług skorzystał belgijski browar New Belgium. Kubki wykonane z materiału pochodzącego w 50 proc. z recyklingu plastikowych butelek będą służyć do picia piwa w restauracjach, hotelach, kawiarniach, parkach oraz na stadionach. Tak jak w przypadku tego produktu, do dwóch E, warunkujących obecnie rynek, a więc ekologii i ekonomii, należy dodać kolejne, mianowicie: estetykę, która dodatkowo idzie w parze z niezwykle funkcjonalnymi aspektami opakowań z tworzyw sztucznych.

I ładnie zapakować!

Dla przykładu firma RPC Bebo Netherlands wykorzystała szczególny rodzaj polimeru, ultratransparentny polipropylen, który został zastosowany w opakowaniach świeżych mieszanek żywności, m.in. przez firmę Chiquita. Poza niespotykanym dotychczas efektem przezroczystości, działającym elektryzująco na klienta, nowe opakowania spełniają wszystkie warunki rynku: „Badania sugerują, że spośród wielu dostępnych polimerów syntetycznych PP ma korzystną charakterystykę środowiskową. Poza pełną zdatnością do recyklingu, dzięki stosunkowo niskiej gęstości materiału wymaganej do wytworzenia trwałego opakowania, zużycie energii jest niższe i opakowanie jest lżejsze, co jest istotną zaletą w odniesieniu do wpływu opakowania na środowisko podczas produkcji i w łańcuchu dostaw” – powiedział, stając w obronie tworzywowych pojemników, Willem-Jan Van De Giessen, lider zespołu w dziale opakowań dań gotowych w RPC Bebo Nederland.

Produktowi (zawartości opakowania) służą również butelki Slingshot celowo utrzymane w kolorystyce bursztynu, która chroni naturalne właściwości przeciwutleniacza zawartego w napoju, przedłużając świeżość herbaty produkowanej bez użycia konserwantów. Przy tym, technologie użyte zarówno w tych opakowaniach, jak i w pojemnikach firmy Amcor noszą znamiona innowacyjności, jeśli chodzi o umieszczenie etykiety produktu. Slingshot Technology, eliminując potrzebę stosowania paneli próżniowych pozwala na umieszczenie eleganckiego wzornictwa cylindrycznego na butelce, a technologia Amcor PowerFlex minimalizuje ilość zagłębień, powiększając powierzchnię przeznaczoną na etykietę i likwiduje problem pionowych pasków obecnych na konkurencyjnych produktach.

Technologia w służbie ekologii

Przyszłość branży spożywczej w kwestii opakowań należy zatem niewątpliwie do ekologicznych tworzyw sztucznych. Laboratoria i centra badawcze umiejscowione w różnych częściach globu ustosunkowane są na tworzenie coraz praktyczniejszych oraz możliwie jak najbardziej przyjaznych środowisku materiałów, z których będą w najbliższych latach korzystali producenci opakowań. Powstaje już w 100-proc. bidegradowalny eko-platik, którego produkcja ruszy pełną parą po zapowiadanym uruchomieniu fabryki firmy Purac w Tajlandii. Zakład będzie wytwarzał specjalny – niezwykle odporny na ciepło (do 180 stopni Celsjusza) – plastik z kwasu mlekowego. „Dokonaliśmy dużego rozwoju w kwestii produkcji opakowań, pianki oraz włókien z PLA - tworzywa nowej generacji. Nowe rozwiązanie jest atrakcyjniejsze dla konsumentów ze względu na mniejszy ślad węglowy, dlatego zakładamy coraz większy wzrost zainteresowania ekologiczną alternatywą dla standardowych plastików” – przyznaje Gerard Hoetmer, CEO grupy CSM, w skład której wchodzi Purac. Firma zakłada, że fabryka zacznie pracować w drugiej połowie 2011 roku i rocznie będzie produkować ok. 75 tys. ton L-laktydu i D-laktydu.

Do badań nad nowymi rozwiązaniami dla rynku opakowaniowego włączyła się firma IBM, której naukowcy wraz z pracownikami Uniwersytetu Stanforda podzielili się niedawno przełomowym odkryciem. Może ono doprowadzić do przełomu w procesach biodegradacji i recyklingu tworzyw sztucznych. Okazuje się, że amerykańscy naukowcy opracowali organiczne katalizatory dające możliwość odwrócenia procesu polimeryzacji, co sprawia że monomery wracają do swojego stanu pierwotnego. Odkrycie sprawi najprawdopodobniej, że ok. 13 mld butelek plastikowych, trafiających na wysypiska całego świata w skali roku, będzie podlegało recyklingowi.

            Pozostaje tylko patrzeć przez pryzmat trzech „E” w nieodległą przyszłość, na wszelkie dokonywane operacje plastyczne, liftingi i zabiegi jakie odbywają się na tworzywach czyniąc je mniej sztucznymi.

Foto: Amcor

Amcor, w czerwcu br., rozpoczął produkcję nowych butelek wykonanych w 100 proc. z tworzywa PCR. W procesie ich wytwarzania wykorzystano technologię Amcor PowerFlexTM, dzięki której wyeliminowano ilość zagłębień, zapewniając odporną na rysy, dużą i gładką powierzchnię na umieszczenie etykiety. Nowe opakowanie pojawiło się w dwóch wersjach: z gładkimi ściankami - przeznaczone dla produktów o temperaturze napełnienia 170 stopni F oraz w wersji zbudowanej z trzech poziomych żeber - zaprojektowanej dla cieplejszych towarów (185 stopni F). Ekologiczne i ekonomiczne butelki firmy Amcor, wyposażone w zamknięcie z zabezpieczeniem „tamper proof”, przeznaczone są na sosy i przyprawy. Dzięki niewielkiej wadze – 29 g, opakowanie oferuje także szeroką gamę korzyści związanych ze zrównoważonych rozwojem, tj. przetwarzalnością, zmniejszonymi kosztami transportu oraz znacznie zredukowanym śladem węglowym.